De anticonceptiepil is een van de meest gebruikte vormen van hormonale anticonceptie in Nederland. Deze orale medicatie bevat synthetische hormonen die de natuurlijke hormonale cyclus van de vrouw beïnvloeden om zwangerschap te voorkomen. De pil werkt op drie manieren: het onderdrukt de eisprong, verdikt het baarmoederslijm waardoor sperma moeilijker kan doordringen, en maakt de baarmoederwand minder geschikt voor innesteling van een bevruchte eicel.
Er zijn twee hoofdtypen anticonceptiepillen beschikbaar in Nederlandse apotheken:
De Nederlandse markt biedt verschillende betrouwbare pilmerken. Microgynon en Marvelon behoren tot de meest voorgeschreven gecombineerde pillen, terwijl Yasmin populair is vanwege de specifieke progesteroncomponent die helpt bij waterretentie. Diane-35 wordt vaak voorgeschreven bij vrouwen met acne of overmatige beharing. Voor vrouwen die alleen progestageen kunnen gebruiken, is Cerazette een veelgebruikte optie.
Bij correct gebruik is de anticonceptiepil meer dan 99% effectief. Voor optimale bescherming moet de pil dagelijks op hetzelfde tijdstip worden ingenomen. Gecombineerde pillen hebben een venster van 12 uur, terwijl progesteronpillen binnen 3 uur van de gebruikelijke tijd moeten worden ingenomen voor behoud van effectiviteit.
Mogelijke bijwerkingen omvatten hoofdpijn, misselijkheid, stemmingswisselingen en tussentijdse bloedingen, vooral in de eerste maanden. Contra-indicaties zijn onder andere een verhoogd risico op bloedstolsels, bepaalde vormen van kanker, en ongecontroleerde hoge bloeddruk. Vrouwen ouder dan 35 jaar die roken hebben een verhoogd risico bij gebruik van gecombineerde pillen.
Begin met de pil op de eerste dag van de menstruatie voor directe bescherming. Bij een vergeten gecombineerde pil binnen 12 uur: neem direct in en ga normaal verder. Bij meer dan 12 uur vertraging: neem de pil, gebruik extra anticonceptie gedurende 7 dagen en overweeg noodanticonceptie als er recent onbeschermde seks was.
Het anticonceptie-implantaat Implanon NXT is een dunne, flexibele staafje ter grootte van een lucifer dat onder de huid van de bovenarm wordt geplaatst. Dit implantaat bevat het hormoon etonogestrel, dat gedurende drie jaar continue bescherming biedt tegen zwangerschap.
Langwerkende anticonceptie biedt verschillende voordelen ten opzichte van dagelijkse methoden. Je hoeft niet dagelijks aan anticonceptie te denken, waardoor het risico op gebruiksfouten sterk afneemt. De effectiviteit blijft constant hoog gedurende de hele werkingsperiode, en de vruchtbaarheid keert snel terug na verwijdering.
Het implantaat wordt door een getrainde arts of verpleegkundige onder plaatselijke verdoving in de bovenarm geplaatst. De procedure duurt slechts enkele minuten. Na drie jaar moet het implantaat worden vervangen. Verwijdering gebeurt ook onder plaatselijke verdoving en duurt iets langer dan de plaatsing.
Het Implanon NXT biedt drie jaar lang meer dan 99% effectieve bescherming tegen zwangerschap. Het werkt door de eisprong te onderdrukken en het baarmoederslijmvlies te verdunnen.
Veelvoorkomende bijwerkingen kunnen zijn:
Het implantaat is niet geschikt voor vrouwen met bepaalde leveraandoeningen, borstkanker in de voorgeschiedenis, of onverklaarbare vaginale bloedingen.
Hormonale spiraaltjes geven kleine hoeveelheden hormoon (levonorgestrel) af direct in de baarmoeder. De Mirena werkt vijf jaar, Kyleena vijf jaar, en Jaydess drie jaar. Deze spiraaltjes maken de menstruatie vaak lichter en kunnen menstruatiepijn verminderen.
Het koperspiraaltje bevat geen hormonen maar werkt door koperionen die zaadcellen uitschakelen en de bevruchting voorkomen. Het kan tot tien jaar blijven zitten en beïnvloedt de natuurlijke hormonale cyclus niet.
Spiraaltjes voorkomen zwangerschap door meerdere mechanismen:
Spiraaltjes worden door een huisarts of gynaecoloog geplaatst tijdens een korte procedure. De effectiviteit is meer dan 99% gedurende de hele werkingsperiode. Hormonale spiraaltjes werken 3-5 jaar, koperspiraaltjes tot 10 jaar.
Hormonale spiraaltjes kunnen menstruatieklachten verminderen maar kunnen bijwerkingen zoals stemmingswisselingen veroorzaken. Koperspiraaltjes beïnvloeden hormonen niet maar kunnen menstruatie zwaarder maken. Beide types bieden langdurige, omkeerbare anticonceptie zonder dagelijkse aandacht.
Barrièremethoden vormen een betrouwbare vorm van anticonceptie die fysiek voorkomen dat zaadcellen de eicel bereiken. Deze methoden zijn breed verkrijgbaar in Nederlandse apotheken en bieden vaak extra voordelen zoals bescherming tegen seksueel overdraagbare aandoeningen.
Condooms voor mannen zijn de meest gebruikte barrièremethode en bieden naast anticonceptie ook uitstekende bescherming tegen SOA's. Vrouwencondooms, diafragma's en cervixkapjes zijn alternatieve opties die door de vrouw zelf kunnen worden gebruikt. Spermiciden kunnen de effectiviteit verhogen door zaadcellen te neutraliseren.
Voor maximale effectiviteit is correct gebruik essentieel. Dit betekent het condoom voor elk seksueel contact gebruiken, de juiste maat kiezen en voorzichtig aanbrengen en verwijderen. Bij diafragma's en cervixkapjes is een goede pasvorm cruciaal. Nederlandse apotheken bieden uitgebreid advies over het juiste gebruik en kunnen helpen bij het kiezen van de meest geschikte barrièremethode voor uw situatie.
Noodanticonceptie, ook wel de 'morning-after pil' genoemd, is een belangrijke optie wanneer reguliere anticonceptie heeft gefaald of vergeten is. In Nederlandse apotheken zijn verschillende noodanticonceptiva zonder recept verkrijgbaar.
De meest voorkomende noodanticonceptiva zijn ellaOne en NorLevo. EllaOne is effectief tot 120 uur (5 dagen) na onbeschermd contact, terwijl NorLevo het beste werkt binnen 72 uur (3 dagen). Hoe eerder ingenomen, hoe effectiever de werking.
Na gebruik van noodanticonceptie is het belangrijk om uw menstruatiecyclus in de gaten te houden en bij uitblijven van de menstruatie een zwangerschapstest te doen.
Het kiezen van de juiste anticonceptie is een persoonlijke beslissing die afhangt van verschillende factoren. Uw leeftijd, levensstijl, gezondheid en persoonlijke voorkeuren spelen allemaal een rol bij het bepalen van de meest geschikte methode.
Factoren zoals rookgedrag, medicijngebruik, menstruatieklachten en toekomstplannen voor zwangerschap beïnvloeden de keuze. Uw huisarts of apotheker kan professioneel advies geven en helpen bij het maken van de beste keuze voor uw situatie.
In Nederland zijn anticonceptiva vaak (gedeeltelijk) vergoed via de basisverzekering. Wisselen tussen methoden is mogelijk onder begeleiding van uw huisarts of gynaecoloog.
