Antiparasitaire middelen zijn geneesmiddelen die specifiek ontwikkeld zijn om parasitaire infecties te behandelen en parasieten uit het lichaam te elimineren. Deze medicijnen werken door de levenscyclus van parasieten te verstoren, hun celwanden aan te tasten of hun energiestofwisseling te blokkeren.
Er bestaan verschillende soorten parasieten die de menselijke gezondheid kunnen bedreigen. Darmwormen zoals spoelwormen en aarsmaden behoren tot de meest voorkomende parasitaire infecties in Nederland. Protozoën zijn eencellige organismen die ziekten zoals malaria en giardiasis veroorzaken. Ectoparasieten zoals luizen en schurftmijten leven op de huid en veroorzaken irritatie en jeuk.
Antiparasitaire behandeling is nodig wanneer symptomen zoals buikpijn, jeuk, diarree of onverklaarbare gewichtsverlies optreden. Vroege behandeling voorkomt verspreiding naar anderen en voorkomt complicaties.
In Nederland komen verschillende soorten darmwormen voor, waaronder aarsmaden (enterobiasis), spoelwormen (ascaris) en zweepwormen. Aarsmaden zijn veruit het meest voorkomende, vooral bij kinderen in de leeftijd van 5-14 jaar. Deze infecties verspreiden zich gemakkelijk via direct contact of via besmette oppervlakken.
Worminfecties kunnen verschillende symptomen veroorzaken:
Mebendazol (Vermox) is het eerste keuzemiddel voor de meeste darmworminfecties in Nederland. Dit medicijn werkt door de glucoseabsorptie van wormen te blokkeren. Voor aarsmaden wordt meestal één tablet van 100mg gegeven, gevolgd door een tweede dosis na twee weken. Albendazol biedt een effectief alternatief met vergelijkbare werking. Pyrantel pamoaat werkt door de spieren van wormen te verlammen en is bijzonder effectief tegen aarsmaden en spoelwormen. Preventie van herinfectie vereist goede handhygiëne en het dagelijks wassen van beddengoed bij hoge temperaturen.
Malaria vormt een reëel risico voor Nederlandse reizigers naar tropische en subtropische gebieden. Profylactische behandeling is essentieel voor veilige reizen naar endemische gebieden in Afrika, Azië en Zuid-Amerika.
Chloroquine was lange tijd de standaardbehandeling, maar resistentie heeft het gebruik sterk beperkt tot specifieke gebieden. Mefloquine (Lariam) biedt effectieve bescherming maar kan neurologische bijwerkingen veroorzaken. Doxycycline is een veelgebruikt alternatief met dagelijkse inname, geschikt voor de meeste bestemmingen maar kan maagklachten en verhoogde zonlichtgevoeligheid veroorzaken.
Atovaquon/Proguanil (Malarone) wordt vaak beschouwd als moderne eerste keuze vanwege de goede verdraagbaarheid en effectiviteit. Het medicijn heeft minimale bijwerkingen en is geschikt voor korte reizen.
Huidparasieten zoals schurft (scabiës) en luizen komen regelmatig voor en vereisen specifieke behandeling. Schurft wordt veroorzaakt door de schurftmijt en kenmerkt zich door intense jeuk, vooral 's nachts, en karakteristieke huiduitslag tussen vingers en op polsen.
Permethrin crème 5% is de eerste keuze behandeling voor schurft vanwege de hoge effectiviteit en goede verdraagbaarheid. Lindaan kan worden gebruikt maar vereist voorzichtigheid bij kinderen en zwangere vrouwen vanwege mogelijke neurotoxiciteit. Benzylbenzoaat blijft een traditionele, effectieve behandeling vooral in resistente gevallen.
Voor luizenbehandeling zijn malathion shampoo en lotions beschikbaar, die effectief zijn tegen zowel luizen als neten.
Protozoaire infecties zoals giardiasis, amoebiasis en trichomoniasis vereisen specifieke antiprotozoaire behandeling. Deze eencellige parasieten kunnen ernstige gastro-intestinale klachten en andere symptomen veroorzaken die een doelgerichte therapie nodig hebben.
Metronidazol is het meest voorgeschreven antiprotozoaire middel vanwege zijn brede werkingsspectrum. Het is effectief tegen Giardia lamblia, Entamoeba histolytica en Trichomonas vaginalis. De behandelingsduur varieert meestal van 5 tot 10 dagen, afhankelijk van de infectie.
Tinidazol biedt een alternatieve behandeling met vaak kortere kuren en minder bijwerkingen. Nitazoxanide vertegenwoordigt een moderne therapieoptie, vooral effectief bij cryptosporidiosis en giardiasis bij kinderen.
Antiparasitaire middelen kunnen verschillende bijwerkingen veroorzaken, waaronder gastro-intestinale klachten, hoofdpijn, duizeligheid en huiduitslag. Bij zwangerschap en borstvoeding zijn extra voorzorgsmaatregelen nodig, waarbij de behandelend arts altijd geraadpleegd moet worden.
Veel antiparasitaire medicijnen hebben wisselwerkingen met andere geneesmiddelen, zoals anticoagulantia en bepaalde antibiotica. Het is essentieel om alle gebruikte medicatie te melden aan uw apotheker of arts.
Bij twijfel over bijwerkingen of behandeling kunt u altijd contact opnemen met uw apotheker voor professioneel advies en begeleiding tijdens de therapie.
