Reisziekte, ook wel bewegingsziekte genoemd, is een veelvoorkomende aandoening die optreedt wanneer het evenwichtsorgaan in het binnenoor verward raakt door tegenstrijdige signalen over beweging. Dit gebeurt wanneer wat u ziet niet overeenkomt met wat uw binnenoor voelt, wat resulteert in oncomfortabele symptomen die het reizen onaangenaam kunnen maken.
Reisziekte manifesteert zich door verschillende onprettige symptomen die kunnen variëren van mild ongemak tot ernstige klachten. De meest voorkomende symptomen zijn misselijkheid, duizeligheid, koud zweet, bleekheid en in ernstige gevallen braken. Deze symptomen ontstaan door een conflict tussen de zintuigen die beweging waarnemen.
De hoofdoorzaak van reisziekte ligt in de verstoring van het evenwichtssysteem. Wanneer uw ogen, binnenoor en andere zintuigen tegenstrijdige informatie over beweging naar uw hersenen sturen, ontstaat er verwarring. Dit kan gebeuren bij verschillende vormen van transport, zoals in de auto, op zee, in het vliegtuig of in de trein. Factoren zoals stress, angst, vermoeidheid en bepaalde geuren kunnen de gevoeligheid voor reisziekte verhogen.
Bepaalde groepen mensen hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van reisziekte. Kinderen tussen de 2 en 12 jaar zijn het meest gevoelig, terwijl volwassenen geleidelijk minder gevoelig worden. Vrouwen, vooral tijdens de menstruatie of zwangerschap, hebben ook een hogere kans op bewegingsziekte. Mensen met migraine of evenwichtsstoornissen zijn eveneens gevoeliger voor deze aandoening.
De symptomen van reisziekte kunnen al binnen enkele minuten na het begin van de beweging optreden, maar ontwikkelen zich meestal geleidelijk gedurende de eerste 30 minuten van de reis. De ernst kan toenemen naarmate de reis vordert, vooral bij langdurige blootstelling aan beweging. Bij sommige mensen kunnen de symptomen nog enige tijd aanhouden nadat de beweging is gestopt.
Zeeziekte is een van de meest bekende vormen van reisziekte en wordt veroorzaakt door de golvende bewegingen van een schip op het water. De constante op- en neergaande beweging, gecombineerd met zijwaartse bewegingen, kan het evenwichtsorgaan ernstig verstoren. Symptomen beginnen vaak met een onbehaaglijk gevoel in de maag, gevolgd door misselijkheid en mogelijk braken. Veel mensen ervaren ook vermoeidheid en verlies van eetlust.
Autoziekte komt vooral voor bij kinderen en passagiers, minder vaak bij bestuurders die gefocust zijn op de weg. Het lezen tijdens het rijden, zitten op de achterbank, of kijken naar bewegende objecten buiten kan de symptomen verergeren. Bochtige wegen, plotseling remmen en accelereren verhogen het risico op autoziekte aanzienlijk.
Vliegtuigziekte wordt voornamelijk veroorzaakt door hoogteverschillen tijdens opstijgen en landen, evenals onverwachte turbulentie tijdens de vlucht. De beperkte ruimte en het niet kunnen zien van de horizon kunnen de symptomen versterken. Luchtdrukveranderingen in de cabine dragen ook bij aan het ongemak.
Treinziekte ontstaat door de specifieke bewegingen en trillingen van treinen, vooral bij hogere snelheden of op onregelmatige sporen. Het kijken uit het raam naar snel voorbijgaande objecten kan de symptomen verergeren. Moderne hogesnelheidstreinen veroorzaken minder vaak reisziekte dan oudere treinen vanwege hun stabielere beweging.
Ongeacht het type vervoer zijn er gemeenschappelijke symptomen die bij alle vormen van reisziekte kunnen optreden:
In Nederlandse apotheken zijn verschillende effectieve medicijnen verkrijgbaar om reisziekte te voorkomen en behandelen. De meest gebruikte middelen bevatten actieve ingrediënten die het evenwichtsorgaan beïnvloeden en misselijkheid onderdrukken.
Dimenhydrinaat, verkrijgbaar onder merknamen zoals Dramamine en Nausicalm, is een van de meest populaire opties. Dit antihistaminicum werkt 4-6 uur en dient 30-60 minuten voor vertrek ingenomen te worden. Cinnarizine (Stugeron) is een ander effectief receptvrij middel dat tot 8 uur bescherming biedt tegen reisziekte.
Meclizine, beschikbaar als Postafen, heeft een langere werkingsduur van 12-24 uur en is bijzonder geschikt voor langere reizen. Het wordt aanbevolen om dit medicijn 1 uur voor vertrek in te nemen.
Voor ernstige gevallen kunnen scopolamine pleisters worden voorgeschreven. Deze worden achter het oor geplakt en bieden tot 72 uur bescherming. Ze zijn vooral effectief voor zeereizen en cruises.
Voor mensen die de voorkeur geven aan natuurlijke oplossingen, zijn er verschillende bewezen effectieve alternatieven beschikbaar in Nederlandse apotheken en reformwinkels.
Gember is wetenschappelijk bewezen effectief tegen misselijkheid en reisziekte. Verkrijgbaar als capsules, tabletten, thee of gekristalliseerde wortel. Neem 1-2 gram gedroogde gember 30 minuten voor vertrek en herhaal indien nodig om de 4 uur.
Acupressuur polsbandjes stimuleren het Nei-Kuan punt aan de pols en kunnen misselijkheid verminderen. Deze drug-vrije oplossing is veilig voor alle leeftijden en heeft geen bijwerkingen.
Vermijd zware, vette maaltijden voor het reizen en kies voor lichte, droge voeding. Eet 2-3 uur voor vertrek en blijf goed gehydrateerd met kleine slokjes water tijdens de reis.
De keuze van uw zitplaats kan een groot verschil maken bij het voorkomen van reisziekte. In de auto is het het beste om voorin te zitten en naar buiten te kijken. In vliegtuigen kiest u bij voorkeur een stoel boven de vleugel waar de beweging het minst voelbaar is. Op boten is het middenschip op een lager dek ideaal, en in treinen kiest u een zitplaats in de rijrichting bij een raam.
Diepe, rustige ademhaling door de neus kan helpen bij het verminderen van misselijkheid. Probeer ontspanningsoefeningen zoals het bewust ontspannen van schouders en nekspieren. Meditatie-apps of rustgevende muziek kunnen ook ondersteunend werken tijdens de reis.
Eet lichte, niet-vette maaltijden voor vertrek en vermijd grote hoeveelheden vloeistof. Gember in de vorm van thee, koekjes of capsules kan natuurlijke verlichting bieden. Vermijd alcohol, koolzuurhoudende dranken en zware, kruidige voeding.
Raadpleeg uw apotheker bij ernstige misselijkheid die langer dan 24 uur aanhoudt, hevige hoofdpijn, of als gewone preventieve maatregelen niet helpen. Bij chronische reisziekte die uw reisplannen beperkt, is professioneel advies essentieel.
Bespreek altijd met uw apotheker of reisziekteparaten veilig zijn in combinatie met uw huidige medicatie. Sommige middelen kunnen de werking van andere geneesmiddelen beïnvloeden of bijwerkingen versterken.
Zwangere vrouwen moeten extra voorzichtig zijn met medicatie tegen reisziekte. Voor kinderen onder de 12 jaar zijn aangepaste doseringen en specifieke producten beschikbaar. Ouderen met hartproblemen of andere chronische aandoeningen hebben mogelijk aangepast advies nodig.
Voor lange intercontinentale vluchten, cruises of reizen naar gebieden met extreme klimaten kan uw apotheker maatwerk advies geven over de beste preventieve aanpak en welke producten het meest geschikt zijn voor uw specifieke reissituatie.
